Fyrstu aldir Íslandsbyggðar var Hrafnseyri nefnd Eyri og kom mjög við fornar sögur landsmanna
Í Landnámu segir svo:
„Örn hét maður ágætur. Hann var frændi Geirmundar heljarskinns. Hann fór af Rogalandi fyrir ofríki Haralds konungs. Hann nam land í Arnarfirði svo vítt sem hann vildi. Hann sat um veturinn á Tjaldanesi, því að þar gekk eigi sól af um skammdegi. Án rauðfeldur, sonur Gríms loðinkinna úr Hrafnistu og sonur Helgu dóttur Ánar bogsveigis, varð missáttur við Harald konung hinn hárfagra og fór því úr landi í vesturvíking. Hann herjaði á Írland og fékk þar Grelaðar, dóttur Bjartmars jarls. Þau fóru til Íslands og komu í Arnarfjörð vetri síðar en Örn. Án var hinn fyrsta vetur í Dufansdal. Þar þótti Grelöðu illa ilmað úr jörðu.
Örn spurði til Hámundar heljarskinns, frænda síns, norður í Eyjafirði og fýstist hann þangað. Seldi hann því Áni rauðfeldi lönd öll milli Langaness og Stapa. Án gerði bú að Eyri. Þar þótti Grelöðu hunangsilmur úr grasi.“
Fornleifarannsóknir á vegum Þjóðminjasafns staðfestu þá frásögn Landnámu að byggð hefst á Eyri um árið 900, þó ekki hafi fundist nafnspjald þeirra Ánar og Grelaðar, hinna fyrstu ábúenda þar. Grelutóttir vitna um byggð þeirra, en ljóst er að um árið 1000 hefur bærinn verið fluttur upp í hvamminn þar sem hann hefur staðið síðan.
Hin forna Eyri og Grelutóttir. Fjallið yfir staðnum heitir
Ánarmúli í höfuðið á Án rauðfeld, en sú arfsögn fylgir, að
Grelöð hafi látið heygja Án bónda sinn á toppi fjallsins.
Í námunda við Grelutóttir er jarðhýsi nokkurt, sem þak hefur verið yfir
áður fyrr. Við fornleifarannsóknirnar kom í ljós að þar mun að öllum líkindum
hafa staðið gufubað þeirra Grelaðar og Ánar. Kveiktur var eldur í ofninum
sem sést á myndinni og vatni skvett á steinana. Við það myndaðist gufan.
|